Cijena. € / m2. Ukupno. €. 3. Cijena gradnje krovne konstrukcije. Izrada drvene krovne konstrukcije dvostrešnog, trostrešnog i četverostrešnog krovišta iz piljene drvene građe od četinara II klase. U cijenu je uključena sva drvena građa, sav potreban okov spojeva i usidrenja te sav rad na prijenosu i izradi. Količina. Ocean’s oferuje Tuńczyka, Tuńczyk w warzywach, Tuńczyk kremie, Tuńczyk w oleju, Łosoś, Skorupiaki. Znana u szanowana marka światowa w zasięgu. Zamówienia pod adresem : Email talktous@oceanbrands.com Phone +1-877-506-1294 Address Suite 100 – 3600 Lysander Lane Richmond, BC, Canada V7B 1C3 Piwo pszeniczne – 4 denary za 0,5 litra. Oliwa, sole, ocet, miody. Oliwa z oliwek, z pierwszego tłoczenia, pierwsza jakość – 40 denarów za 0,5 litra. Ocet – 6 denarów za 0,5 litra. Garum, pierwsza jakość – 16 denarów za 0,5 litra. Sól – 100 denarów za około 17 litrów. Miód, dobra jakość – 40 denarów za 0,5 litra. Opis proizvoda. Zbog specifičnog sastava jezgre oraha i prijatnog ukusa i arome veoma je hranjivo i biološki vredno koštunjavo voće koje povećava hranjivu vrednost i ukus mnogih poslastica i proizvoda. Energetska vrednost je zbog sadržaja masti je prilično velika (100g oraha daje 350 – 680 kcal). Sadrži: 65 % masti, 17% belančevina CENA DOTYCZY 1 KG. KOŃCOWA WAGA, A CO ZA TYM IDZIE CENA, MOGĄ SIĘ RÓŻNIĆ OD PODANEJ. Homar kanadyjski to najszlachetniejszy z owoców morza. Pochodzi z północnej Ameryki i charakteryzuje się ciemnym, brązowozielonym kolorem pancerza. Vay Nhanh Fast Money. Skip to content Zadzwoń: +48 889 426 968|kontakt@ Moje konto Zapamiętaj mnieRegisterKoszyk Sklep internetowyDostawaO nasKontakt Ostrygi Strona główna→Owoce morza→Ostrygi Ostrygi Jedna sztuka: 9 zł 9,00 zł ilość Ostrygi Kategoria: Owoce morza Opinie (0) Opinie Na razie nie ma opinii o produkcie. Napisz pierwszą opinię o “Ostrygi” Anuluj pisanie odpowiedziTwój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *Twoja ocenaTwoja opinia *Nazwa * E-mail * Zapisz moje dane, adres e-mail i witrynę w przeglądarce aby wypełnić dane podczas pisania kolejnych komentarzy. Pokrewne produkty Ślimak trąbik 49 zł/kg 4,90 zł – 24,50 zł Wybierz opcje Szczegóły Soliród (Salicorne) 99 zł/kg 9,90 zł – 49,50 zł Wybierz opcje Szczegóły Ośmiornica 139 zł/kg 111,20 zł – 695,00 zł Wybierz opcje Szczegóły Krewetka parzona 99 zł/kg 9,90 zł – 49,50 zł Wybierz opcje Szczegóły Homar Homar (Nephropidae) – występuje w Oceanie Atlantyckim. Należy do największych skorupiaków, osiągając długość do 75 cm i wagę do 20 kg. Żyje do kilkunastu lat. Kolor z ciemnoniebieskiego po ugotowaniu zmienia się na czerwony. Po smażeniu, grillowaniu lub właśnie ugotowaniu spożywa się mięso z odnóży i odwłoka, natomiast szczypce i głowotułów nie są jadalne. Kalmar Kalmary (Teuthoidea) – inaczej kałamarnice, rząd dziesięcionogów. Osiągają w zależności od gatunku 10-50 cm długości łącznie z ramionami. Czasem wykonują skoki ponad powierzchnię wody do 15 m. To drapieżniki. Mięso, które można gotować, grillować oraz smażyć w głębokim tłuszczu, jest składnikiem wielu potraw chińskich, jak również włoskich, francuskich, chorwackich i hiszpańskich. Krab Kraby (Brachyura) – rząd dziesięcionogów. Wielkość ciała bardzo zróżnicowana – od kilku milimetrów do 3 m. Większość gatunków żyje w ciepłych morzach, a nieliczne w wodach zimnych i słodkich, w tropikach nawet w wilgotnych środowiskach lądowych, wracając do morza tylko na okres rozrodu. Kraby to roślinożercy, padlinożercy lub drapieżniki. Krewetka Krewetki (Caridea) – rząd dziesięcionogów. Skorupiaki te żyją na dnie i w otwartej toni oceanów. Poszczególne gatunki różnią się między sobą wielkością, kolorami (wszystkie kolory) i kształtem odnóży. Ze względu na smaczne mięso są najbardziej popularnymi owocami morza. Stanowią częsty składnik sushi, można je również gotować. Małże Małże (Bivalia, Lamellibranchiata) – gromada mięczaków. Większość gatunków to zwierzęta morskie. Z perłopławów i słodkowodnych perłoródek pozyskuje się perły i macicę perłową. Małże żywią się szczątkami organicznymi i planktonem. Muszle świeżych mięczaków są zamknięte, natomiast po ugotowaniu muszą się otworzyć (zamknięte należy wyrzucić). Mięso można gotować, piec, dusić, jest też częstym składnikiem sushi. Ostrygi Ostrygi (Ostreidae) – żyją do 30 lat na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, na głębokości do 60 m. Są to najcenniejsze jadalne mięczaki, hodowane już w starożytności przez Rzymian i Chińczyków. Są rozdzielnopłciowe lub obupłciowe, a niektóre (np. O. edulis) okresowo zmieniają płeć. Soczyste mięso ostryg można jeść na surowo, marynować, jak również grillować, piec, smażyć, dusić, gotować. Ośmiornica Ośmiornice (Octopoda) – rząd głowonogów. Ich wielkość zmienia się w zależności od gatunku, waha się między 1,5 cm a 5 m. Gruczoły ślinowe ośmiornic wydzielają jad niebezpieczny dla człowieka w przypadku ukąszenia. Żywią się skorupiakami i rybami. Sepia, barwnik wytwarzany przez jeden z ich gruczołów, jest wykorzystywana do produkcji farb malarskich. Mięso ośmiornic nadaje się do gotowania. Rak Rak rzeczny (Astacus astacus) – inaczej szlachetny. Występuje w rzekach, jeziorach i strumieniach o wodzie czystej i bogatej w tlen, unika wód mulistych lub z zabagnionym dnem. Większość gatunków raków (np. amerykańskich, znacznie bardziej odporny na choroby i o małych wymaganiach środowiskowych) prowadzi nocny tryb życia. Żywi się padliną lub drobnymi zwierzętami wodnymi. Mięso raków nadaje się do gotowania. data publikacji: 08:10 ten tekst przeczytasz w 8 minut Ostrygi to rodzaj owoców morza, które ze względu na swój wyjątkowy smak są zachwalane przez koneserów morskich specjałów na całym świecie. Pomimo tego, że są śliskie i mają mało apetyczny wygląd, to jednak raz na jakiś czas warto wprowadzić je do codziennego menu, wzbogacając swoją dietę w wiele cennych dla zdrowia witamin i minerałów. Dlaczego jednak warto spożywać ostrygi? Jakie rodzaje ostryg można znaleźć w sklepach i na co należy zwrócić uwagę podczas ich zakupu? Shaiith / Shutterstock Ostrygi – czym są? Ostrygi – wartości odżywcze Ostrygi – skąd pochodzą i jak wyglądają? Ostrygi – rodzaje Ostrygi – właściwości lecznicze Ostrygi – na co zwrócić uwagę podczas ich zakupu? Ostrygi – jak jeść? Ostrygi – czy ich spożycie może być niebezpieczne? Ostrygi – czym są? Ostrygi zaliczane do rodziny osiadłych nitkoskrzelnych małż to słonowodne owoce morza zasiedlające przede wszystkim zatoki oraz oceany. Dzięki możliwości filtrowania zanieczyszczeń z wody zapewniają miejsce bytowania innym morskim stworzeniom, będąc tym samym niezwykle ważną częścią całego ekosystemu. Lekko słonawe mięso ostryg uważane jest na całym świecie za prawdziwy przysmak, za który w wielu krajach należy słono zapłacić, dlatego też większość osób kojarzy je głównie z daniem luksusowym. A szkoda, ponieważ oprócz wyjątkowego smaku, ostrygi mają również do zaoferowania szereg cennych właściwości leczniczych, dlatego też warto raz na jakiś czas wprowadzić je do codziennego menu. Sprawdź: Przegrzebki (małże św. Jakuba) – czym są? Ostrygi – wartości odżywcze Ostrygi to pod względem zawartości substancji odżywczych bardzo wartościowe owoce morza, które nie zawierają zbyt wielu kalorii, dzięki czemu mogą być spożywane przez osoby pragnące zrzucić nadmiar zbędnych kilogramów. W 100 g świeżych ostryg można znaleźć przede wszystkim: 5 g węglowodanów, 2,3 g tłuszczu, 9,5 g białka, 168 mg potasu, 162 mg fosforu, 106 mg sodu, 22 mg magnezu, 16 mg cynku, 8 mg wapnia, 5 mg żelaza, 8 mg witaminy C, niewielkie ilości witaminy A, witamin z grupy B, kwasów tłuszczowych z grupy omega-3. Ostrygi – skąd pochodzą i jak wyglądają? Ostrygi należące do gromady małżów zasiedlają głównie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego oraz Morza Śródziemnego, jednak niektóre gatunki tych owoców morza spotykane są również w okolicach Oceanu Spokojnego. Mięso ostryg zamknięte jest w twardej muszli, która ma nieregularną budowę oraz mieniącą się trzema kolorami barwę (odcień szary, żółty i biały). Dolna część muszli ostryg jest nieco wyższa i bardziej zagłębiona od jej górnej części, dlatego też to właśnie w niej znajduje się to, co najważniejsze, czyli charakterystyczne mięso będące prawdziwym przysmakiem nie tylko profesjonalnych kucharzy, lecz także amatorów gotowania. Czytaj również: Omułek zielonowargowy - właściwości i zastosowanie Ostrygi – rodzaje Ostrygi poławiane są w wielu miejscach na całym świecie, w związku z czym wyróżnić można co najmniej kilka ich jadalnych odmian, wśród których największą popularnością w świecie kulinarnym cieszą się: ostrygi pacyficzne, ostrygi atlantyckie, ostrygi europejskie, ostrygi kumamoto. Ostrygi pacyficzne, nazywane również ostrygami Miyagi lub japońskimi, hodowane są u wybrzeży Oceanu Spokojnego zarówno w Japonii, jak i w Stanach Zjednoczonych. Mają dosyć duże rozmiary, a ich mięso jest gładkie, aksamitne i nieco słodkie w smaku z delikatną nutą ziemistości. Z uwagi na fakt, że nie są one aż tak słone, jak pozostałe gatunki ostryg, to cieszą się zdecydowanie największą popularnością wśród koneserów tego przysmaku. Zobacz: Kalmary – składniki odżywcze, właściwości zdrowotne, przeciwwskazania Ostrygi atlantyckie to gatunek pochodzący z Ameryki Północnej, który może być spotykany pod różnymi nazwami takimi jak Eastern Oyster, Blue Points, czy też Wellfleets. W odróżnieniu od ostryg pacyficznych mają wyraźnie słony, morski posmak, a ich mięso jest lekko chrupiące. Ostrygi europejskie mają płaską lub owalną muszlę i zgodnie ze swoją nazwą pochodzą z Europy. Można je rozpoznać po takich nazwach jak ostrygi Colchester, błotne lub Belon. Od innych gatunków ostryg odróżniają się prążkowaną i płytką muszlą, mają słonawy posmak z delikatną nutą metalu lub miedzi, a ich mięso ma delikatną i twardą konsystencję. Ostrygi kumamoto spotykane są u wybrzeży zachodniego Pacyfiku, a w szczególności w Japonii. Mają stosunkowo niewielkie rozmiary, a ich mięso zamknięte jest w twardych muszlach o nieregularnym kształcie. Są blisko spokrewnione z ostrygami pacyficznymi i podobnie jak one mają słodkawy posmak z nieco owocową nutą, dlatego też pod tym względem są doceniane przez koneserów ostryg na całym świecie. Homar – wartości odżywcze, kalorie, właściwości zdrowotne Ostrygi – właściwości lecznicze Ostrygi nie cieszą się wprawdzie tak dużą popularnością, jak wołowina, wieprzowina, czy też drób, jednak mają znacznie większą przewagę nad zwierzęcym mięsem, ponieważ nie zawierają zbyt dużej ilości tłuszczu oraz kalorii, za to obfitują w pełnowartościowe białko, a także w sporą ilość cennych dla zdrowia witamin i minerałów. Ostrygi jadalne to bardzo dobre źródło witaminy B12, która odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, krwionośnego oraz pokarmowego. Niestety wiele osób z uwagi na stosowanie dosyć restrykcyjnych diet zmaga się z niedoborem tej witaminy, co może prowadzić do bardzo poważnych problemów zdrowotnych, dlatego też, aby ich uniknąć, warto wprowadzić ostrygi na stałe do swojego codziennego jadłospisu. Ostrygi oprócz wspomnianej powyżej witaminy B12 zawierają także wiele cennych dla zdrowia minerałów takich jak żelazo, miedź oraz cynk, któremu zawdzięczają miano naturalnego afrodyzjaku. To właśnie z uwagi na obecność cynku ostrygi powinny być doceniane w szczególności przez mężczyzn, ponieważ ich spożycie pomaga pobudzić zmysły, zwiększa pożądanie, a także wspomaga produkcję testosteronu. Ostrygi dostarczają również organizmowi niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega 3, które odpowiadają za prawidłową pracę mózgu, a także niewielką ilość selenu, magnezu oraz potasu. Antyoksydanty – wartości zdrowotne, źródła i suplementacja W mięsie tych niepozornie wyglądających muszli znajduje się również bardzo istotny dla zdrowia antyoksydant, a mianowicie tzw. DHMBA, czyli związek, który wykazuje znacznie silniejsze działanie przeciwutleniające niż witamina E. Wspomniany antyoksydant to bardzo skuteczna broń w walce z tzw. stresem oksydacyjnym, która pomaga zahamować proces utleniania złego cholesterolu (LDL), zmniejszając tym samym ryzyko wystąpienia chorób serca oraz miażdżycy. Oczywiście w trosce o zdrowie ostrygi należy spożywać najlepiej w surowej postaci z dodatkiem świeżo wyciśniętego soku z cytryny, ponieważ wszelkie dodawane do nich dodatki zwiększają nie tylko zawartość tłuszczu, lecz także kaloryczność tego produktu. Oczywiście, jeśli nie ma się pewności, skąd tak naprawdę pochodzą zakupione mięczaki, to przed spożyciem lepiej je ugotować, ponieważ wysoka temperatura pomaga zniszczyć bakterie, które mogą znajdować się w mięsie. Ostrygi – na co zwrócić uwagę podczas ich zakupu? Świeże ostrygi to żywe organizmy, które nadają się do spożycia jedynie wtedy, gdy ich muszla jest zamknięta. Pod żadnym pozorem nie należy kupować ostryg, które mają otwartą muszlę, ponieważ oznacza to, że nie są one świeże i ich spożycie może wówczas okazać się bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Kiedy najlepiej kupować wspomniane owoce morza? Pomimo tego, że ostrygi można znaleźć w sklepach praktycznie przez cały rok, to najlepiej kupować je w sezonie, czyli od września do kwietnia, ponieważ to właśnie wtedy smakują najlepiej. Bardzo ważne jest również to, aby podczas zakupu ostryg zwrócić uwagę na datę ich połowu, ponieważ od tego momentu będą nadawały się do spożycia maksymalnie przez 10 dni. Kupując większą ilość ostryg, należy pamiętać o tym, aby przechowywać je w chłodnym miejscu na lodzie wypukłą stroną do dołu, zabezpieczając je przed wyschnięciem wilgotną ściereczką. Czytaj: 10 najbardziej zaskakujących faktów o sushi Poza sezonem można zdecydować się na zakup mrożonych ostryg, zwracając jednak uwagę na informacje dotyczące sposobu ich hodowli, które powinny znajdować się na opakowaniu. To właśnie od tego, w jaki sposób hodowane były ostrygi, zależy nie tylko ich smak, lecz także cena oraz właściwości lecznicze. W związku z tym wyróżnić można trzy cieszące się największą popularnością sposoby hodowli ostryg jadalnych, a mianowicie: fines de claire (hodowane są po 20 sztuk na metr kwadratowy, przez co nie są tak smaczne, ponieważ nie mają zbyt wiele pokarmu), speciales de claire (hodowane są po 10 sztuk na metr kwadratowy, dzięki czemu mają większą zawartość substancji odżywczych, ponieważ osiągają znacznie większe rozmiary), pousses en claire (hodowane są po 5 sztuk na metr kwadratowy, dlatego też w świecie kulinarnym uznawane są za najbardziej wyszukane oraz aromatyczne, co przekłada się bezpośrednio na ich cenę). Sprawdź: Na jakim oleju smażyć ryby? Ostrygi – jak jeść? Tradycyjnie ostrygi spożywa się zaraz po otwarciu muszli w surowej postaci, najczęściej po skropieniu ich odrobiną świeżo wyciskanego soku z cytryny. W restauracjach, w których są serwowane, podaje się je na obłożonym lodem talerzu w formie otwartych uprzednio muszli, ponieważ zabieg ten wymaga pewnej zręczności i niezwykle istotne jest to, aby podczas otwierania skorupy z jej wnętrza nie wylały się soki, które otaczają mięso. Ostrygi w takiej formie połyka się w całości (nie należy ich gryźć), co dla wielu osób może stanowić poważną barierę, jednak nie oznacza to, że należy całkowicie zrezygnować z ich spożycia. Ostrygi można bowiem konsumować również po obróbce termicznej, ponieważ nadają się idealnie do pieczenia, gotowania oraz grillowania. W krajach niemających bezpośredniego dostępu do mórz i oceanów, w których bytują świeże ostrygi jadalne, można również zakupić je w specjalnych zalewach lub w formie mrożonek, które sprawdzają się bardzo dobrze jako dodatek do zup. Ostrygi – czy ich spożycie może być niebezpieczne? Serwowane w restauracjach ostrygi w surowej postaci to prawdziwy rarytas dla koneserów owoców morza, jednak ich konsumpcja w takiej właśnie formie może niestety doprowadzić do wystąpienia zatrucia pokarmowego, powodującego wymioty oraz biegunkę. Związane jest to z tym, że ostrygi mogą zawierać niebezpieczne dla zdrowia bakterie, dlatego też niezwykle ważne jest to, aby kupować je wyłącznie ze sprawdzonych źródeł. Ich spożycie nie jest polecane kobietom będącym w okresie ciąży, karmiącym matkom, małym dzieciom, a także osobom o niskiej odporności, ponieważ ostrygi mogą zawierać w sobie metale ciężkie, będąc również źródłem infekcji wywoływanych przez wirusy. Ostrygi to owoce morza, które ze względu na małą kaloryczność, niską zawartość tłuszczu oraz bogactwo wielu witamin, minerałów oraz białka warto od czasu do czasu spożywać, zwracając jednak uwagę na to, aby były świeże i pochodziły ze sprawdzonych źródeł. Nie mając pewności, skąd zostały sprowadzone i w jaki sposób były hodowane, lepiej nie jeść ich w surowej postaci, gdyż mogą wówczas wywołać prawdziwą rewolucję w żołądku i skutecznie zniechęcić do włączania owoców morza do diety. Czytaj także: Ryby – właściwości, hodowla, wpływ na zdrowie, sposoby przyrządzania Krewetki – charakterystyka, właściwości, zakup, przygotowanie Jak kupować ryby, by było zdrowo i humanitarnie? Treści z serwisu mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie. Potrzebujesz konsultacji lekarskiej lub e-recepty? Wejdź na gdzie uzyskasz pomoc online - szybko, bezpiecznie i bez wychodzenia z domu. Źródła ostrygi owoce morza małże źródła antyoksydantów Ostrygi – wartości odżywcze, właściwości zdrowotne, przeciwwskazania Ostrygi były kiedyś cenione ze względu na ich afrodyzjakalne właściwości. Ale teraz wiadomo, że ich korzyści zdrowotne są dużo większe. Ostrygi zawierają wiele... Izabela Nowacka Małże - właściwości i sposób przyrządzania Małże są to owoce morza, które z uwagi na swoje cenne właściwości odżywcze stają się coraz bardziej popularne wśród konsumentów. Zaleca się ich spożywanie osobom... Redakcja Medonet Rzadkość zapisów dotyczących cen poszczególnych towarów czy usług powoduje, że jest nam dość trudno określić ile i za co trzeba było płacić w rozległych czasach i obszarach Imperium Rzymskiego. Nieco lepiej udokumentowane zostały płace dotyczące zagadnień militarnych. Należy tutaj również podkreślić, że zarówno inflacja, jak i recesja działały w sposób podobny do świata współczesnego – niejednokrotnie spowodowana przyczynami politycznymi (nowy władca, niestabilność państwa, złe zbiory czy choćby wprowadzenie nowych pieniędzy); wszystko to mogło wpłynąć na ceny poszczególnych towarów i usług. Dodatkowo na ceny danego artykułu wpływała lokalizacja – w rejonach wytwórczych ceny były niższe (nawet wielokrotnie), niżeli w rejonach zurbanizowanych, takich jak np. Rzym czy inne duże miasta. Duży wpływ na rosnące ceny miało także stopniowe odejście od wojen ekspansjonistycznych, które Rzymowi pod koniec Republiki przynosiły dużą ilość pieniędzy, łupów i masę niewolników. Pieniądze rzymskie Sestertius cesarza Trajana. W czasach Republiki była to srebrna moneta, równa 1/4 denara (2,5 asa); natomiast w okresie cesarstwa wprowadzona przez cesarza Oktawiana moneta brązowa (lub miedziana) równa była już 4 asom. Aby zrozumieć ceny panujące w antycznym Rzymie należy zrozumieć, jakie występowały podstawowe nominały i monety. Poniżej przedstawiam przelicznik monetarny obowiązujący w cesarstwie przez cały I i II wiek który pozwoli lepiej zrozumieć podane później kwoty. 1 aureus = 25 denarów 1 denar = 4 sesterce 1 sesterc = 2 dupondiusy 1 dupondius = 2 asy 1 as = 2 semisy 1 semis = 2 kwadranse Ceny w źródłach Fresk rzymski ukazujący sprzedaż chleba na targu. Malowidło ścienne odkryto w domu Julia Felix w Pompejach. Obecnie obiekt znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Neapolu. Z przekazów Marcjalisa1 wiemy, że 2 asy to była bardzo niska cena; Seneka Młodszy2 z kolei twierdził, że kwota ta pozwalała zapewnić „ucztę” dla biednej osoby lub niewolnika. Zaznaczyć trzeba więc, że źródła mogą się wykluczać. Posiadamy także liczne informacje o cenach z wybranych źródeł antycznych. Na przykład rzadka pierwsza księga Epigramów Marcjalisa kosztowała 20 sesterców3, a kopia jego XIII księgi już tylko 4 sestercje. Jak widać więc, książki w czasach rzymskich raczej nie kosztowały dużo. Z drugiej strony Pliniusz wspomina w swoich listach, że Juwenalis – rzymski poeta satyryczny z przełomu I i II wieku – żył w komfortowym warunkach. Jego majątek wynosił około 400 000 sesterców; posiadał ponadto kilku niewolników i posrebrzaną tacę. Pliniusz Starszy podaje, że Cyceron miał kupić rzadki stół za milion sesterców; podobnie, w czasach Augusta, Gallus Azyniusz posiadał stół za milion sto tysięcy sesterców4. Para gołębi, według Warrona (I wiek kosztowała tysiąc sesterców, kiedy w czasach Nerona już kosztować mogła 4 tysiące sesterców. Wstęp (balneaticum) do łaźni publicznych był czasami bezpłatny, a czasami wymagał jedynie małej kwoty – 1 kwadransa (quadrans), czyli 1/4 asa5. Płatność przekazywano zarządcy term (balneator). Dzieci poniżej pewnego wieku mogły korzystać zawsze z łaźni bezpłatnie. W 62 roku Cyceron miał kupić od Marka Licyniusza Krassusa dom, ulokowany w prestiżowym miejscu – na Palatynie – aż za 3,5 mln sesterców. W tym celu słynny mówca zmuszony był wziąć dużą pożyczkę; co było normalne w świecie antycznym. Za sprawą Pliniusza Młodszego wiemy, że dochód z wynajmu małej posiadłości wiejskiej, na przełomie I i II wieku wynosił 100 000 sesterców rocznie6. W książce Sitty von Reden, Money in Classical Antiquity znajdziemy bardzo interesujące zestawienie cen zboża na przestrzeni III a I wiek Data Cena za modius (8,73 litra) 250 1 as 210 25 asów 203 4 asy 201 4 asy 200 2 asy 196 2 asy 123 1,6 sesterca ok. 100 8 sesterców 64 3 sesterce Pierwotnie podstawową monetą wykorzystywaną przez Rzymian przy transakcjach był as. Z czasem ustąpił on sestercowi, który powstał w czasie II wojny punickiej. Jak widać powyżej na przestrzeni lat miały miejsce zmiany cen zboża. Widoczny jest wyraźny wzrost ceny w czasie rywalizacji z Hannibalem, który wynikał ze zniszczeń w Italii oraz potrzeby importu zboża z Egiptu. Widać także obniżenie się ceny zboża po zakończeniu drugiej wojny punickiej, co z kolei wynikało z olbrzymich kontrybucji jakie Rzym nałożył na Kartaginę i poprawy ekonomicznej państwa rzymskiego. W II-I wieku amfora taniego wina kosztować miała 20 sesterców (5 denarów). Według Polibiusza na Sycylii, żyznej i bogatej wyspie, 1 medimnos (ok. 6 x modius) jęczmienia kosztował 1 drachmę; podobnie zając/koza; jagnię 3-4 obole; tłusta świnia 5 drachm (odpowiednik to rzymski wiktoriat), owca 2 drachmy, wół do zaprzęgu 10 drachm. Dużą wiedzę na temat wydatków zwykłych obywateli czerpiemy oczywiście z Pompejów. Tam właśnie w jednym z domów, przetrwało rzymskie „graffiti”; mieszkaniec wylicza na ścianie swoje wydatki przez kolejne pięć dni (ceny w asach): 6 dzień: ser 1, chleb 8, oliwa 3, wino 3; 7 dzień: chleb 8, oliwa 5, cebula 5, miska 1, chleb dla niewolnika (?) 2, wino 2; 8 dzień: chleb 8, chleb dla niewolnika (?) 4, łuszczony owies 3; 9 dzień: dobre wino 1 denar, chleb 8, wino 2, ser 2; 10 dzień: (?) 1 denar, chleb 2, dla kobiety 8, pszenica 1 denar, ogórek 1, daktyl 1, kadzidło 1, ser 2, kiełbasa 1, miękki ser 4, oliwa 7. Badacze uważają, że ten domowy kosztorys dowodził, że osoby z niskiej warstwy społecznej mogły przeżyć za naprawdę małe pieniądze, jak Seneka wspominał. Koszt utrzymania jednej rodziny (tutaj prawdopodobnie 3 osoby + 1 niewolnik) wynosił około 8 asów. Ciekawe informacje pozostawił nam także nagrobek niejakiego Lucjusza Kalidiusza Eroticusa i jego żony Fanni Voluptatis. Obiekt znaleziono w Isernii, w południowej Italii, a datowany jest na I-II wiek Inskrypcja nagrobna głosi: Lucjusz Kalidiusz Eroticus zrobił to dla siebie i dla Fanni Voluptatis za życia. – Karczmarz! Podliczmy rachunek! – Miałeś sextarius wina, chleb: jeden as. Smak/przyprawa, dwa asy. – Dobra. – Dziewczyna, osiem asów. – To też w porządku. – Siano dla muła, dwie asy. – Ten cholerny muł mnie zrujnuje. Jak zauważają badacze, nie wykluczone że nagrobek pełnił także formę reklamy karczmy i, jak widać, miał charakter żartobliwego dialogu. Interesujące są same przydomki mężczyzny i kobiety. Uznana historyczka Mary Beard tłumaczy przydomki Eroticus i Voluptatis, jako: „Mr Hot Sex” (Pan Gorący Seks) i „Madame Gorgeous” (Pani Wspaniała). Edykt Dioklecjana z 301 roku W I i II stuleciu ceny były relatywnie stabilne, jednak w III wieku w wyniku głębokiego kryzysu gospodarczego, doszło do wielkiej inflacji (głównie przez obniżanie jakości monet). Aby zapobiec temu zjawisku, w roku 301 cesarz Dioklecjan wydał specjalny edykt. Edykt Dioklecjana o cenach maksymalnych z roku 301 znany jako Edictum Diocletiani et Collegarum de Pretiis Rerum Venalium, miał na celu walkę z postępującą inflacją w Imperium Rzymskim, poprzez wyznaczenie cen maksymalnych na ponad 1400 produktów, niewolników czy usługi. Edykt zachował się do naszych czasów częściowo za sprawą fragmentów inskrypcji (w grece i łacinie) na płytach kamiennych odnalezionych głównie na terenach wschodnich Imperium, w 42 miejscach. Zestawienie cen maksymalnych na produkty i usługi W edykcie znajdziemy kolejne rozdziały, w których pogrupowano produkty lub usługi. Co interesujące, uwzględniono także towary lokalne. Poniżej przykładowe ceny lub zarobki z danych grup. Warto nadmienić, że denar w tym czasie stał się monetą obliczeniową: aureus – 1600 denarów argenteus = 100 denarów follis = 20 denarów 1/4 follisa = 4 denary Rośliny strączkowe i zboża Pszenica – 100 denarów za około 17 litrów Jęczmień – 60 denarów za około 17 litrów Kasza jaglana, łuskana – 100 denarów za około 17 litrów Orkisz – 100 denarów za około 17 litrów Sezam – 200 denarów za około 17 litrów Kminek, oczyszczony – 200 denarów za około 17 litrów Wino, piwo Zwykłe wino – 8 denarów za 0,5 litra Wino sabińskie – 30 denarów za 0,5 litra Piwo pszeniczne – 4 denary za 0,5 litra Oliwa, sole, ocet, miody Oliwa z oliwek, z pierwszego tłoczenia, pierwsza jakość – 40 denarów za 0,5 litra Ocet – 6 denarów za 0,5 litra Garum, pierwsza jakość – 16 denarów za 0,5 litra Sól – 100 denarów za około 17 litrów Miód, dobra jakość – 40 denarów za 0,5 litra Mięso Wieprzowina – 12 denarów za około 300 g Wołowina – 8 denarów za około 300 g Kiełbasa wołowa – 10 denarów za około 300 g Gęś tuczona – 200 denarów Para kurcząt – 60 denarów Drozdy – 60 denarów za 10 sztuk Paw – 300 denarów Para kaczek – 40 denarów Królik – 40 denarów Mięso dzika – 16 denarów za około 300 g Ryby, owoce morza, ser Ryba morska, nie kościste – 24 denary za około 300 g Ryba rzeczna, drugiej jakości – 8 denarów za około 300 g Solona ryba – 6 denarów za około 300 g Ostrygi – 100 denarów za 100 sztuk Suszony ser – 12 denarów za około 300 g Sardynki – 16 denarów za około 300 g Warzywa, owoce, jaja, mleko Sałata, dobrej jakości – 4 denary za 5 sztuk Kapusta, drugiej jakości – 4 denary za 10 sztuk Buraki, większe – 4 denary za 5 sztuk Czosnek – 60 denarów za około 17 litrów Rzepa, mniejsza – 4 denary za 20 sztuk Rzodkiewka, większa – 4 denary za 10 sztuk Po, większy – 4 denary za 10 sztuk Jajka – 4 denary za 4 sztuki Szparag, dziko rosnący – 4 denary za 50 sztuk Melon, duży – 4 denary za 2 sztuki Arbuz – 4 denary za 4 sztuki Jabłka, małe – 4 denary za 40 sztuk Figi – 4 denary za około 300 g Mleko owcy – 8 denarów za 0,5 litra Wynagrodzenie rzemieślników Pracownik fizyczny, z utrzymaniem – 25 denarów za dzień Kamieniarz, z utrzymaniem – 50 denarów za dzień Malarz ścienny, z utrzymaniem – 75 denarów za dzień Wykonawca figurek z terakoty, z utrzymaniem – 75 denarów za dzień Piekarz, z utrzymaniem – 50 denarów za dzień Pasterz, z utrzymaniem – 25 denarów za dzień Fryzjer – 2 denary za klienta Poganiacz muła, z utrzymaniem – 25 denarów za dzień Weterynarz, do strzyżenia i przygotowania kopyt – 6 denarów za zwierzę Płatnerz, za naostrzenie używanego miecza – 25 denarów za miecz Notariusz, za napisanie petycji lub sporządzenie dokumentu – 10 denarów za 100 linijek Krawiec, za docięcie i wykończenie płaszcza (typu caracalla) – 25 denarów za sztukę Instruktor gimnastyki – 50 denarów za miesiąc opieki nad podopiecznym Nauczyciel arytmetyki – 75 denarów za miesiąc opieki nad podopiecznym Szatniarz w prywatnej łaźni – 2 denary za każdego kuracjusza Skóry Skóra babilońska, pierwszej jakości – 500 denarów Skóra kozia, największa, nieopalona – 40 denarów Czapka ze skóry owczej, kompletna – 200 denarów Skóra owcza, największa, opalona – 30 denarów Skóra hieny, opalona – 60 denarów Skóra jelenia, opalona, pierwsza jakość – 100 denarów Skóra wilka, opalona – 40 denarów Skóra foki, opalona – 1500 denarów Skóra lwa, opalona – 1000 denarów Buty, sandały Buty dla żołnierzy, bez podbicia – 100 denarów Buty dla senatorów – 100 denarów Buty dla poganiacza mułów – 60 denarów Sandały do pracy na roli – 80 denarów Sandały galijskie dla kurierów – 60 denarów Sandały babilońskie – 120 denarów Męskie klapki, pierwszej jakości – 60 denarów Kobiece klapki, pierwszej jakości – 50 denarów Wyroby skórzane Torba podróżna, pierwszej jakości – 1500 denarów Siodło wojskowe – 500 denarów Worek, pierwszej jakości – 120 denarów Wyroby z wielbłąda i kozy Włosie – 6 denarów za około 300 g Drewno Deska jodłowa, 50 łokci długości – 50 000 denarów Deska dębowa, 14 łokci długości – 250 denarów Deska jesionowa, 14 łokci długości – 250 denarów Grzebienie, wrzeciona – sprzęt do pracy z włosami Grzebień z bukszpanu – 12 denarów Elementy/produkty drewniane 30 szczebli – 150 denarów Porcja drewna opałowego na muła – 30 denarów za 98 kg Drewniane części pojazdów i części; narzędzia Oś nieobrotowa – 200 denarów Zacisk, odwrócony – 45 denarów Wagon sypialniany – 7500 lub 400 denarów (w zależności od rodzaju) Wagon towarowy – 6000 lub 3500 denarów (w zależności od rodzaju) Łopata – 4 denary Młynek ręczny – 250 denarów Duże sito – 200 denarów Okrągła cegła – 4 denary Kość słoniowa, igły, szkło Kość słoniowa – 150 denarów za około 300 g Skorupa żółwia z Indii – 100 denarów za około 300 g Szkło z Aleksandrii – 24 denary za około 300 g Igła do szycia, drugiej jakości – 2 denary Transport lądowy Opłata za jedną osobę – 2 denary za milę Opłata za cały furgon – 12 denarów za milę Puch, pierze i wyściółka Puch gęsi – 100 denarów za około 300 g Pióro pawia, lepsze – 2 denary Puch z wierzb – 1000 denarów za 30 kg Pióro sępa – 6 denarów za 25 sztuk Atrament do pisania – 12 denarów za około 300 g Ubiór Płaszcz wojskowy, najlepsza jakość – 4000 denarów Pokrycie wykorzystywane jako namiot – 2500 denarów Białe nakrycie na łóżko – 1600 denarów Płaszcz z wełny z miasta Mutina lub Laodicea, z purpurowym paskiem – 15 000 denarów Krótki płaszcz – 1000 denarów Nakrycie z Afryki – 1500 denarów Płace dla hafciarzy Hafciarz pracujący z czystym jedwabiem, z utrzymaniem – 25 denarów za dzień Płace dla tkaczy Tkacz lniany, dobrej jakości, z utrzymaniem – 40 denarów za dzień Płace dla foluszników Za tunikę bez zdobień, z grubszej wełny – 20 denarów Za nowy lekki płaszcz, z wełny z miasta Mutina – 250 denarów Jedwab Biały nieprzetworzony jedwab – 12 000 denarów za około 300 g Purpura Wełna barwiona w purpurze – 50 000 denarów za około 300 g Wełna Wełna z Tarentu, umyta – 175 denarów za około 300 g Len Len czesany, nieprzędzony, pierwsza jakość – 24 denary za około 300 g Len, inne Len, inne Tkaniny i purpura Złoto i srebro Złoto, czyste, w sztabkach lub monetach – 72 000 denarów za około 300 g Srebro, czyste, w sztabkach lub monetach – 6000 denarów za około 300 g Niewolnicy Mężczyna w wieku 16-40 lat – 30 000 denarów Kobieta w wieku 16-40 lat – 25 000 denarów Mężczyna w wieku 40-60 lat – 25 000 denarów Kobieta w wieku 40-60 lat – 20 000 denarów Chłopiec/dziewczynka w wieku 8-16 lat – 20 000 denarów Chłopiec do 8 roku życia lub mężczyzna powyżej 60 roku życia – 15 000 denarów Dziewczynka do 8 roku życia lub kobieta powyżej 60 roku życia – 10 000 denarów Bydło i zwierzęta pociągowe Krowa, dobre jakości – 2000 denarów Owca, dobrej jakości – 400 denarów Osioł do dosiadania – 15 000 denarów Osioł do noszenia – 7000 denarów Wielbłąd z Arabii, dobrej jakości – 12 000 denarów Koń wyścigowy – 100 000 denarów Byk, dobrej jakości – 5000 denarów Marmury i inne kamienie Biały marmur – 75 denarów za m3 Zielony marmur – 150 denarów za m3 Szary granit z Claudianus mons w Egipcie – 100 denarów za m3 Porfyr z Egiptu – 250 denarów za m3 Dzikie zwierzęta Struś – 5000 denarów Niedźwiedź, pierwszej klasy – 25 000 denarów Dzik, pierwszej klasy – 6000 denarów Lew, pierwszej klasy – 150 000 denarów Lampart, pierwszej klasy – 100 000 denarów Pergamin, papirus Czerwony wosk – 25 denarów za około 300 g Kosz z włókna palmowego – 4 denary Kleje, przyprawy, barwniki, wonności i inne Szafran z Arabii – 2000 za około 300 g Kadzidło, dobrej jakości – 100 denarów za około 300 g Pieprz – 800 denarów za około 300 g Suszony imbir – 250 denarów za około 300 g Olejek różany, pierwsza jakość – 80 denarów za około 300 g Miód różany – 75 denarów za około 300 gram Transport morski i rzeczny Aleksandria – Rzym/Ostia – 16 denarów za ok. 17 litrów towaru Nikomedia – Rzym – 18 denarów za ok. 17 litrów towaru Sycylia – Rzym/Messana – 6 denarów za ok. 17 litrów towaru Hiszpania – Rzym – 10 denarów za ok. 17 litrów towaru Rzym – Achaja/Korynt – 14 denarów za ok. 17 litrów towaru Rzym – Syria – 18 denarów za ok. 17 litrów towaru Zarobki zwykłych Rzymian Dla porównania warto zwrócić uwagę na to, na jakie zarobki mogli liczyć zwykli Rzymianie – rzemieślnicy, pracownicy fizyczni i przedsiębiorcy. Wspomniane wcześniej tabliczki z Roșia Montană, w Rumunii, są świetnym źródłem informacji o cenach i wydatkach w codziennym życiu. Przykładowo, tabliczka z roku 164 potwierdza zatrudnienie niejakiego Memmiusa do pracy w kopalni na 176 dni. Zatrudniający zobowiązuje się dostarczać pożywienie i płacić 70 denarów (280 sesterców) dziennie oraz 10 denarów dodatkowo dla dzieci Memmiusa. Tabliczka ze 159 roku potwierdza kupno połowy domu za 300 denarów (1200 sesterców). Jednak z tabliczek wspomina także, że młoda świnka kosztowała 5 denarów (20 sesterców), chleb 2 denary (8 sesterców), a pięć jagniąt 18 denarów (72 sestercje). Dużą pomocą w poznaniu warunków życia Rzymian służy wspomniany wcześniej Edykt o cenach maksymalnych cesarza Dioklecjana z 301 roku który ustalał ceny maksymalne, aby zapobiec postępującej inflacji. I tak np. pracownicy fizyczni, pasterze, poganiacze mułów i czyściciele kanalizacji mogli liczyć maksymalnie na zarobek 20-25 denarów na dzień (80-100 sesterców). Za tę kwotę mogli kupić około 2 libra (około 600 g) wieprzowiny. Rzemieślnicy np. stolarze, piekarze czy układacze mozaik otrzymywali 40-50 denarów na dzień (160-200 sesterców). Malarz otrzymywał 150 denarów (600 sesterców) na dzień, a prawnik 1000 denarów (4000 sesterców) za wystąpienie w procesie. Edykt Dioklecjana z 301 roku jest jednym z najcenniejszych źródeł co do cen rzymskich. Uważa się jednak, że ceny przedstawione w tekście były w rzeczywistości znacznie wyższe. Musimy, więc analizować ceny takimi jakimi nas „uraczono” i domniemywać w jakim stopniu przedstawione wartości mają się do rzeczywistych cen rynkowych antycznego Rzymu. Żołd w armii rzymskiej Rzymscy legioniści Rozważając ceny w antycznym Rzymie warto także spojrzeć, na jaki żołd mógł liczyć rzymski legionista. Tak więc, wynagrodzenie w armii rzymskiej na przestrzeni lat było stopniowo podwyższane. Piszący w II wieku Polibiusz podaje, że żołnierz otrzymywał dzienny żołd w wysokości 2 oboli, co dawało około 120 denarów rocznie (480 sesterców). Juliusz Cezar (połowa I wieku podniósł żołd do 225 denarów (900 sesterców), który utrzymywał się za panowania Oktawiana Augusta (27 – 14 Za Domicjana (81-96 wzrósł on do 1200, za Septymiusza Sewera (193-211 do 2400 a za Karakalli (211-217 już do 3600 sesterców, a Maksymin Trak (235-238 podniósł żołd do 1800 denarów (7200 sesterców). Centurion (dowódca centurii) zawsze liczyć mógł na znacznie wyższy żołd, porównując do zwykłego legionisty, i tak za rządów Domicjana mógł liczyć na żołd roczny w wysokości 1800 sesterców (w porównaniu do 1200 legionisty). W II wieku żołd centuriona wynosić miał już 15 000 sesterców, co dowodzi jak duże oparcie cesarze mieli w armii i jak dużą uwagę zwracali na morale i poparcie wojska. Dodatkowo postępujące „psucie” pieniądza, poprzez zmniejszanie wartościowych kruszców w monetach, przez kolejnych władców powodowało, że ceny i oczekiwane wynagrodzenie rosło w górę. Ceny niewolników Mozaika ukazująca pana bijącego niewolnika. Ceny niewolników naturalnie różniły się na przestrzeni dziejów i zależały od umiejętności oraz unikalności zniewolonej osoby. Wykształceni lub wykwalifikowani niewolnicy mogli kosztować naprawdę duże sumy pieniędzy. I tak np. w 115 roku konsul Marek Emiliusz Skaurus zapłacił za gramatyka Daphnisa 700 tysięcy sesterców niejakiemu Attiusowi z Pisaurum7. Zależność pieniędzy od umiejętności świetnie ukazuje Cyceron, który podaje, że uczeń aktora Rosciusa – niewolnik Panurgus – pierwotnie kosztował 4000 sesterców, jednak po nauczeniu go gry aktorskiej, zyskał na cenie i kosztował już 100 tysięcy sesterców8. Przechodząc do cen za typowego niewolnika do pracy na polu lub w domu; Katon Starszy (234-149 uważał, że niewolnik nie powinien nigdy kosztować więcej, jak 6000 sesterców9. W czasach cesarstwa cena utrzymywała się zwykle na poziomie 1200-1500 sesterców, a sam Horacy uważał, że 2000 to dobra cena za niewolnika10. Znalezione w obecnej Rumunii, w Roșia Montană (rzymski ośrodek Alburnus Maior), na terenie byłej rzymskiej kopalni złota, woskowe tabliczki pokazują nam, jakie ceny za niewolników występowały w II wieku Jedna z tabliczek, datowana na 135 rok jest kontraktem regulującym kupno dziewczynki-niewolnicy za 205 denarów (820 sesterców). Inna tabliczka z 142 roku zatwierdza sprzedaż chłopca-niewolnika za 600 denarów (2400 sesterców). Ceny rzymskie w przeliczeniu na „złotego” W 2013 roku badacze z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego spróbowali ocenić, ile mogły na polskie złote wynosić rzymskie towary oraz jakie otrzymywano wynagrodzenie w I wieku w Cesarstwie Rzymskim. W swoich szacunkach badacze postarali się uwzględnić wartość kruszcu oraz siłę nabywczą pieniądza11. Przykładowe zarobki: murarze i piekarze – około 6 tys. złotych miesięcznie, sprzątacz kloak – 3 tys. zł miesięcznie, malarz fresków – 18 tys. zł miesięcznie, nauczyciel za każdego ucznia – 30 tys. zł miesięcznie, roczny żołd legionisty – około 27 tys. zł, zwycięzca wyścigu rydwanów – jednorazowo 1,5 mln zł. Ceny podstawowych towarów: uszycie szaty – do 6 tys. zł, wykonanie sandałów pierwszej jakości – 12 tys. zł, pół kilograma chleba – 8 zł, 0,5 l wina – 30 zł, bilet do łaźni – 2 zł, 0,5 kg mięsa wołowego – 900 zł, pół kilo wieprzowiny – 1400 zł, gęś – 20 tys. zł, 0,5 kg soli – 1200 zł, jedno jabłko – ok. 40 zł, niewolnik – od 190 do 280 tys. zł. Jak zwraca uwagę profesor Piotr Dyczek: Dokonując takich szacunków, trzeba uwzględnić nie tylko wartość kruszcu, ale i siłę nabywczą pieniądza. Dopiero wtedy można zaryzykować takie wyliczenie. Trzeba jednak pamiętać, że może ono służyć jedynie podkreśleniu pewnych relacji, nie można mówić o tym, że tak było na pewno. Wysokie ceny warzyw czy owoców to kwestia braku odpowiednich miejsc do produkcji oraz jej niskiej opłacalności. Uprawy często padały ofiarą szkodników. Generalnie to był towar luksusowy, zresztą dieta mieszkańców Imperium Rzymskiego była diametralnie inna od wyobrażeń na temat diety śródziemnomorskiej. Podstawą były chleb, oliwa i produkty z oliwek oraz figi, które dostarczały dużo energii ze względu na wysoką zawartość cukru. W antycznym Rzymie funkcjonował system pomocy społecznej, który przekazywał najbiedniejszym mieszkańcom darmowe miesięczne przydziały chleba i oliwy. To miało z kolei przełożenie na niskie ceny pieczywa.

ostrygi cena za kg